Το κακό, το χειρότερο και το απίθανο: Τα σενάρια για την επόμενη μέρα του πολέμου στο Ιράν

Ο όμοιος δεν διακρίνει, στην παρούσα φάση, σαφή ορίζοντα τερματισμού της σύγκρουσης.

Κατά την εκτίμησή του, όσο ο πόλεμος παρατείνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος οι επιθέσεις να επεκταθούν από τους στρατιωτικούς στόχους στις κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις των σημαντικότερων πετρελαιοπαραγωγών χωρών του Κόλπου και στις θαλάσσιες οδούς μέσω των οποίων οι εξαγωγές τους φτάνουν στις διεθνείς αγορές.

Ένας πόλεμος χωρίς σαφή διέξοδο

Ο Δρ. Δρούγος επισημαίνει ότι τα πλήγματα έχουν ήδη αποκτήσει μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση, με αμερικανικές βάσεις και εγκαταστάσεις σε διαφορετικά σημεία της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου να αποτελούν στόχους.

Η ανάπτυξη αυτή, κατά την εκτίμησή του, καταδεικνύει τη δυνατότητα του Ιράν να ασκεί πίεση σε ένα ευρύτερο πεδίο και δυσκολεύει τη διαμόρφωση μιας άμεσης προοπτικής αποκλιμάκωσης.

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο μπορεί να διαρκέσει ο πόλεμος, αλλά προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί.

Όσο παρατείνεται η σύγκρουση, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος οι επιθέσεις να επεκταθούν σε στόχους που συνδέονται τώρα αμέσως με την παραγωγή, την επεξεργασία και την εξαγωγή πετρελαίου.

Ο Δρ. Δρούγος θεωρεί ότι μια τέτοια ανάπτυξη θα μπορούσε να μεταβάλει καθοριστικά τη φύση της κρίσης, μεταφέροντας το βάρος της από το στρατιωτικό πεδίο στην παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία.

Εκτόξευση ιρανικού πυραύλου

Iranian Army via AP

Το χειρότερο σενάριο για τις ενεργειακές εγκαταστάσεις

Ως δυσμενέστερο σενάριο ο Δρ. Δρούγος περιγράφει τα μαζικά πλήγματα εναντίον των σημαντικότερων πετρελαιοπαραγωγών χωρών του Κόλπου.

Στο επίκεντρο της εκτίμησής του βρίσκονται η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ.

Μια μεγάλης κλίμακας επίθεση στις ενεργειακές εγκαταστάσεις αυτών των χωρών θα μπορούσε να επηρεάσει τώρα αμέσως τόσο την παραγωγή όσο και τη δυνατότητα εξαγωγής πετρελαίου.

Ο στρατηγικός αναλυτής αναφέρεται ειδικότερα σε εγκαταστάσεις της Saudi Aramco, καθώς και σε ενεργειακούς κόμβους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, όπως η Φουτζέιρα. Στο ίδιο σενάριο εντάσσονται πετρελαϊκά πεδία, διυλιστήρια, πετροχημικές εγκαταστάσεις, αγωγοί και λιμένες μέσω των οποίων μεταφέρονται τα ενεργειακά φορτία.

Ένα εκτεταμένο πλήγμα σε τέτοιους στόχους δεν θα προκαλούσε μόνο φόβο στις αγορές. Θα μπορούσε να περιορίσει πραγματικά την παραγωγική και εξαγωγική δυνατότητα βασικών προμηθευτών, δημιουργώντας σοβαρές πιέσεις στην προσφορά.

Σε αυτή την περίπτωση, η διάρκεια της αναστάτωσης θα εξαρτιόταν και από το μέγεθος των ζημιών. Οι μεγάλες πετρελαϊκές και πετροχημικές εγκαταστάσεις δεν μπορούν να αποκατασταθούν άμεσα, γεγονός που θα μπορούσε να διατηρήσει την πίεση στην ενεργειακή τσαρσί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Κατά τον Δρ. Δρούγο, τα μαζικά πλήγματα εναντίον των κορυφαίων παραγωγών της περιοχής αποτελούν το χειρότερο από τα σενάρια που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν εάν ο πόλεμος παραταθεί.

Ορμούζ και Ερυθρά Θάλασσα: Η ταυτόχρονη πίεση στις θαλάσσιες οδούς

Ιδιαίτερα σοβαρές θα ήταν οι συνέπειες μιας παράλληλης διακοπής ή δραστικής μείωσης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα.

Απαντώντας στο ερώτημα του CNN Greece για το τι θα συνέβαινε εάν το Ιράν περιόριζε εκ νέου τη διέλευση από το Ορμούζ και, την ίδια στιγμή, οι Χούθι κλιμάκωναν τις επιχειρήσεις τους στην Ερυθρά Θάλασσα, ο Δρ. Δρούγος περιγράφει ένα εξαιρετικά δυσμενές σενάριο για τις ενεργειακές μεταφορές και το διεθνές εμπόριο.

Η ταυτόχρονη πίεση στα 2 θαλάσσια μέτωπα θα δυσχέραινε τη μεταφορά ενεργειακών φορτίων από τον Κόλπο προς την Ευρώπη και την Ασία. Τα εμπορικά πλοία και τα δεξαμενόπλοια θα βρίσκονταν αντιμέτωπα με αυξημένο επιχειρησιακό κίνδυνο, καθυστερήσεις και σημαντική επιβάρυνση του κόστους των μεταφορών.

Οι επιπτώσεις δεν θα περιορίζονταν στις ευρωπαϊκές αγορές. Ο Δρ. Δρούγος αναφέρεται ιδιαίτερα στις χώρες της Ανατολικής Ασίας που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ενέργειας από τον Κόλπο, κατονομάζοντας την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και τις Φιλιππίνες.

Παράλληλα, εκτιμά ότι η επιδείνωση της κατάστασης στην Ερυθρά Θάλασσα θα μπορούσε να οδηγήσει σε ενεργότερη εμπλοκή αμερικανικών και βρετανικών δυνάμεων, ιδιαίτερα εάν η δράση των Χούθι καθιστούσε επιπλέον δυσκολότερη τη διέλευση των πλοίων.

Η παράλληλη διατάραξη του Ορμούζ και της Ερυθράς Θάλασσας θα προσέθετε, με αυτόν τον τρόπο, μια κρίσιμη θαλάσσια διάσταση στη σύγκρουση, πολλαπλασιάζοντας τις συνέπειές της για την ενεργειακή τροφοδοσία και το διεθνές εμπόριο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ

Saul Loeb/AP

Ο φόβος ασύμμετρης κλιμάκωσης

Πέρα από τις συμβατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, ο Δρ. Δρούγος δεν αποκλείει το ενδεχόμενο ο πόλεμος να προσλάβει και ασύμμετρες μορφές.

Στη συνέντευξή του, αναφέρεται σε πιθανά σενάρια ενεργειών τρομοκρατικού χαρακτήρα εναντίον αμερικανικών ή ισραηλινών διπλωματικών και στρατιωτικών στόχων, επιπλέον και εκτός του άμεσου θεάτρου των πολεμικών επιχειρήσεων.

Πρόκειται για εκτίμηση κινδύνου και όχι για πληροφορία σχετικά με κάποια επικείμενη επίθεση. Κατά τον στρατηγικό αναλυτή, ωστόσο, μια τέτοια κόπιασμα θα μπορούσε να να προκαλέσει ισχυρότερη στρατιωτική αντίδραση.

Η πιθανότητα μεγαλύτερης εμπλοκής ευρωπαϊκών ή ασιατικών δυνάμεων αποτελεί έναν επιπλέον παράγοντα ανησυχίας. Ο Δρ. Δρούγος εκτιμά ότι η ενεργότερη συμμετοχή περισσότερων χωρών στις στρατιωτικές επιχειρήσεις θα περιόριζε επιπλέον περισσότερο τις δυνατότητες αποκλιμάκωσης.

Το σενάριο ισχυρότερων αμερικανικών αντιποίνων

Καθοριστικό ρόλο στην περαιτέρω βάδιση του πολέμου θα μπορούσε να διαδραματίσει ένα ισχυρό πλήγμα εναντίον αμερικανικού πολεμικού πλοίου, στρατιωτικού αεροσκάφους ή μεγάλης βάσης, το οποίο σύμφωνα με τον Δρ. Δρούγο, θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο καμπής, ιδιαίτερα εάν προκαλούσε νεκρούς και τραυματίες.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, εκτιμά ότι τα αμερικανικά αντίποινα θα ήταν ισχυρότερα και θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν νέα πλήγματα επιπλέον και εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν.

Μια τέτοια κλιμάκωση από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών θα προκαλούσε, σύμφωνα με την ανάλυσή του, επιπλέον σφοδρότερη αντίδραση από την Τεχεράνη, επιδεινώνοντας περαιτέρω τη σύγκρουση.

Πότε η τιμή του πετρελαίου μπορεί να φτάσει στα 140 δολάρια

Ο Δρ. Δρούγος συνδέει μια ακραία άνοδο της τιμής του πετρελαίου με τη συνδυαστική εμφάνιση συγκεκριμένων στρατιωτικών εξελίξεων.

Πέρα από ένα ισχυρό πλήγμα εναντίον αμερικανικού στόχου, ιδιαίτερα επικίνδυνο θεωρεί το ενδεχόμενο νέων αμερικανικών επιθέσεων στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Μια τέτοια επιχείρηση θα μπορούσε, σύμφωνα με την εκτίμησή του, να προκαλέσει επιπλέον σφοδρότερη αντίδραση από την Τεχεράνη, η οποία θα επιχειρούσε να αξιοποιήσει περισσότερα στρατιωτικά και ενεργειακά μέσα πίεσης.

Σε ένα περιβάλλον όπου θα συνδυάζονταν οι επιθέσεις σε αμερικανικούς στόχους, τα πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν και η διατάραξη της παραγωγής και της μεταφοράς ενέργειας, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να υπερβεί τα 100 δολάρια.

Ο Δρ. Δρούγος εκτιμά ότι, υπό τέτοιες συνθήκες ακραίας κλιμάκωσης, η τιμή θα μπορούσε να κινηθεί προς τα 120, τα 130 ή επιπλέον και τα 140 δολάρια το βαρέλι, επίπεδα τα οποία, όπως αναφέρει, «δεν είναι μακριά» εφόσον επιβεβαιωθούν τα δυσμενέστερα σενάρια.

Το λιγότερο πιθανό σενάριο

Παρά την πιθανότητα περαιτέρω κλιμάκωσης, ο Δρ. Δρούγος θεωρεί εξαιρετικά δύσκολο το ενδεχόμενο μιας μεγάλης χερσαίας εισβολής των ΗΠΑ στο Ιράν.

«Το μέγεθος της χώρας, η μορφολογία του εδάφους, η σκέδαση των στρατηγικών εγκαταστάσεων και ο τεράστιος αριθμός στρατιωτικών δυνάμεων που θα απαιτούνταν καθιστούν μια τέτοια επιχείρηση εξαιρετικά απαιτητική», αναφέρει συγκεκριμένα.

Περισσότερο πιθανές θα ήταν περιορισμένες επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων εναντίον συγκεκριμένων στόχων. Ακόμη και αυτές, όμως, θα συνοδεύονταν από ιδιαίτερα υψηλό επιχειρησιακό κίνδυνο.

Ο όμοιος αναφέρεται στη δυσκολία διείσδυσης σε υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις και κυρίως στο πρόβλημα της ασφαλούς αποχώρησης των στρατιωτικών ομάδων μετά την ολοκλήρωση μιας αποστολής.

Επισημαίνει, επίσης, ότι «η απομάκρυνση μεγάλων ποσοτήτων εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού από το εσωτερικό του Ιράν δεν αποτελεί μια απλή ή εύκολα εκτελέσιμη στρατιωτική επιχείρηση».

Κατά συνέπεια, ο Δρ. Δρούγος θεωρεί πιθανότερη τη συνέχιση και εντατικοποίηση των αεροπορικών και πυραυλικών επιχειρήσεων, με τον κίνδυνο τα πλήγματα να επεκταθούν στις ενεργειακές υποδομές και να διαταραχθεί η ναυσιπλοΐα σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς.

Amirhosein Khorgooi/ISNA via AP

Οι συνέπειες για την Ελλάδα και την Ευρώπη

Για την Ελλάδα, οι συνέπειες μιας παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης θα γίνονταν αισθητές τόσο στο αξία των εισαγωγών όσο και στη ναυτιλία.

Όπως επισημαίνει ο Δρ. Δρούγος, η χώρα, ως εισαγωγέας πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων, θα δεχόταν την επιβάρυνση από μια παρατεταμένη άνοδο των διεθνών τιμών.

Παράλληλα, η ελληνική ναυτιλία θα βρισκόταν αντιμέτωπη με ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον. Η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο και στην Ερυθρά Θάλασσα θα αύξανε τους κινδύνους για τα πλοία, τα λειτουργικά έξοδα και τις καθυστερήσεις στις θαλάσσιες μεταφορές.

Κατά την εκτίμησή του, «η ναυτιλία θα επηρεαζόταν συνολικά», ενώ προσθέτει ότι «η Ελλάδα θα καλούνταν να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα το υψηλότερο αξία της ενέργειας και τις επιπτώσεις της διατάραξης των βασικών θαλάσσιων οδών».

Για την υπόλοιπη Ευρώπη, το αυξημένο ενεργειακό και μεταφορικό αξία θα μπορούσε να επηρεάσει ευρύτερα την οικονομική δραστηριότητα και να εντείνει τις πιέσεις στις επιχειρήσεις και στους καταναλωτές.