Από την Άγκυρα στην Αθήνα η Ολγκίν με φόντο τη συνάντηση 5+1 για το Κυπριακό

Μόλις δύο ημέρες μετά την συνάντησή της με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν,  θα επισκεφθεί την Αθήνα (17/06), όπου θα συναντηθεί με τον Υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη.

Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία ακολούθως θα επισκεφθεί την Κύπρο, πραγματοποιεί κύκλο επαφών που εντάσσεται στις προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών να διατηρήσουν «ενεργή» τη διαδικασία για το Κυπριακό και να προετοιμάσουν το έδαφος για την επόμενη άτυπη διευρυμένη συνάντηση 5+1, η οποία ενδέχεται να πραγματοποιηθεί τέλη του έτους.

Παρά τις πάγιες θέσεις των δύο πλευρών, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες επιδιώκει να διατηρήσει ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια νέα φάση διαλόγου.

PIERRE ALBOUY / POOL/EPA/ΦΩΤ. ΑΡΧΕΙΟΥ

Τι συζήτησαν Ολγκίν – Φιντάν και η «απάντηση» Χριστοδουλίδη

Κατά τη συνάντησή του με την Ολγκίν στην Άγκυρα, ο Χακάν Φιντάν επανέλαβε τις πάγιες τουρκικές θέσεις, υποστηρίζοντας ότι η πιο ρεαλιστική λύση για το Κυπριακό είναι η λύση δύο κρατών. Την ίδια στιγμή υποστήριξε ότι οποιαδήποτε προσέγγιση δεν αναγνωρίζει την «κυριαρχική ισότητα» και το «ισότιμο διεθνές καθεστώς» των Τουρκοκυπρίων δεν μπορεί να οδηγήσει σε αποτέλεσμα.

Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν την έντονη αντίδραση της Λευκωσίας με τον Κύπριο Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη να αναφέρει σε κάθε τόνο «στο τέλος της ημέρας, όλοι θα κριθούμε από τις τοποθετήσεις μας και από το τελικό αποτέλεσμα» υπογραμμίζοντας ότι ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών (ούτε και η ΕΕ), δεν πρόκειται να κινηθεί εκτός του πλαισίου που καθορίζουν ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ και τα σχετικά ψηφίσματα.

Τόνισε, δε, ότι η πρωτοβουλία των Ηνωμένων Εθνών κινείται προς μια πολύ συγκεκριμένη κατεύθυνση που έχει καθορίσει ο ίδιος ο Αντόνιο Γκουτέρες.

Ο ρόλος της ΕΕ

Πίσω από τις δημόσιες τοποθετήσεις, ωστόσο, αναπτύσσεται μια παράλληλη και διπλωματική διεργασία εντός (και της) ΕΕ, με ορισμένους κύκλους να κάνουν λόγο για ρόλο «κλειδί».

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, σύμφωνα με κυπριακά μέσα, βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία για το πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να συμβάλει στη νέα προσπάθεια. Στο πλαίσιο αυτό ο Νίκος Χριστοδουλίδης μεταβαίνει στις Βρυξέλλες για συναντήσεις με τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών, έχοντας ως βασικό στόχο να ενισχύσει την ευρωπαϊκή εμπλοκή στο Κυπριακό ενόψει των επόμενων σταδίων.

EUROPEAN UNION

Το Κυπριακό στη συνάντηση Φιντάν – Γεραπετρίτη

Το Κυπριακό που αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, βρέθηκε στο επίκεντρο στη συνάντησης του Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Χακάν Φιντάν στη Σόφια προ ημερών.

Για την Ελλάδα δεν υπάρχει καμία άλλη λύση παρά μόνο στη βάση μιας Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και το ευρωπαϊκό κεκτημένο, απορρίπτοντας προσεγγίσεις που κινούνται εκτός του συμφωνημένου πλαισίου του ΟΗΕ.

Από την άλλη «οπτική γωνία», αρμόδιες πηγές επαναλαμβάνουν πως το Κυπριακό περνά μέσα και από τον ελληνοτουρκικό διάλογο.

Στο πλαίσιο αυτό, ουδείς μπορεί να προβλέψει που μπορεί να οδηγηθεί ο διάλογος για το Κυπριακό ενόσω η τουρκική προκλητικότητα έχει επανέλθει για τα καλά. Φυσικά μη υπολογίζοντας τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, το Κυπριακό, τον ρόλο της στην ΕΕ που διακαώς επιδιώκει ούτε και το εσωτερικό της.

Τούτο διότι επιμένει στο προκλητικό της νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», επιμένει στις παραβιάσεις, παρενοχλεί ευρωπαϊκά αεροσκάφη, κατέχει παράνομα ευρωπαϊκό έδαφος και πολλά άλλα που αν μη τι άλλο δεν ευνοούν το κλίμα όχι μόνο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αλλά συνολικά για την περιοχή.

REUTERS/Kacper Pempel/File Photo

Ο «δράκος» που βλέπει η Άγκυρα

Πολλές φορές προσπαθεί να δικαιολογήσει τις πράξεις της τόσο για την ίδια όσο και για το εσωτερικό της επειδή βλέπει «δράκους». «Δράκους» στη συμμαχία Ελλάδας-Ισραήλ, Γαλλίας-Ελλάδας, Γαλλίας-Κύπρου, Γαλλίας-Κύπρου-Ελλάδας και Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ.

Δηλαδή δεν «αντέχει» καμία άλλη Συμμαχία στη γειτονιά της και για αυτό τον λόγο τις βαφτίζει ως «συμμαχίες με στόχο τη περικύκλωσή της».

Τελευταίο απτό παράδειγμα είναι η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, το οποίο χαρακτηρίζει την συμφωνία που υπέγραψαν Γαλλία – Κύπρος (SOFA), ως προκλητική και ενάντια στο Διεθνές Δίκαιο και τονίζει ότι «θα μπορούσε να έχει συνέπειες επικίνδυνες για το νότο του νησιού».

Τον ίδιο «πονοκέφαλο» της προκαλεί και η παρουσία ελληνικών μαχητικών αεροσκαφών και φρεγάτας του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.

Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί πως, σύμφωνα με πληροφορίες της «Ν», οι ελληνικές δυνάμεις παραμένουν μέχρι νεωτέρας στην περιοχή και δεν πρόκειται για μόνιμη παρουσία.

Όλα αυτά, σε χρόνο που επίκειται η Σύνοδος του ΝΑΤΟ και η Άγκυρα θα επιδιώξει να παρουσιάσει ένα άλλο πρόσωπο.

«Η Άγκυρα διατηρεί αναλλοίωτο το αναθεωρητικό της αφήγημα»

Όπως αναφέρει ο Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων, Νίκος Λυσιγάκης στη Ναυτεμπορική, η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανιστεί ταυτόχρονα ως ο αξιόπιστος σύμμαχος του ΝΑΤΟ και ως η περιφερειακή δύναμη που δεν κάνει πίσω ούτε στο Αιγαίο ούτε στην Κύπρο. «Αυτό δεν είναι αντίφαση· είναι η στρατηγική της. Από τη μία πλευρά φιλοξενεί τη Σύνοδο και προβάλλει την εικόνα ενός κρίσιμου εταίρου για τη Συμμαχία. Από την άλλη, συνεχίζει να προωθεί τις δικές της γεωπολιτικές επιδιώξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και να διατηρεί αναλλοίωτο το αναθεωρητικό της αφήγημα. Στην Ουάσιγκτον μιλά τη γλώσσα της συμμαχίας, καθώς σε αυτή τη φάση σημαντικές επιδιώξεις της εξαρτώνται από τις διαθέσεις του Λευκού Οίκου. Στην περιοχή μας όμως επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα της ισχύος. Το μήνυμα είναι σαφές: η Τουρκία θέλει να παραμείνει απαραίτητη για τη Δύση χωρίς να εγκαταλείψει ούτε εκατοστό από τις αναθεωρητικές της επιδιώξεις».

Ενώ σχετικά με την παρουσία συμμαχικών δυνάμεων στην Κύπρο, υπογραμμίζει ότι «αυτό που ανησυχεί περισσότερο την Άγκυρα δεν είναι ένα επιπλέον αεροσκάφος ή μία ακόμη φρεγάτα. Είναι ότι για πρώτη φορά διαμορφώνεται μια πιο μόνιμη αρχιτεκτονική αποτροπής στην Ανατολική Μεσόγειο. Η πρόσφατη συμφωνία Γαλλίας–Κύπρου και η ενίσχυση της γαλλικής στρατιωτικής παρουσίας στη Μεγαλόνησο προσθέτουν το στοιχείο που έλειπε: την αξιοπιστία της δέσμευσης. Η αποτροπή δεν βασίζεται μόνο στις στρατιωτικές δυνατότητες, αλλά και στην πεποίθηση ότι αυτές οι δυνατότητες θα ενεργοποιηθούν εφόσον χρειαστεί. Η γαλλική παρουσία ενισχύει ακριβώς αυτή τη διάσταση και γι’ αυτό βλέπουμε την Τουρκία να αντιδρά. Στις διεθνείς σχέσεις, όταν η αποτροπή γίνεται πιο αξιόπιστη, συχνά παρατηρείται μια περίοδος αυξημένης έντασης πριν διαμορφωθεί μια νέα ισορροπία. Αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει σήμερα στην Ανατολική Μεσόγειο».

REUTERS/Gonzalo Fuentes/Pool

Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται ότι όλα αυτά έχουν ένα διπλό αποτέλεσμα. Από τη μία πλευρά αποτρέπεται η πλήρης παγίωση του αδιεξόδου, αφού ο διάλογος συνεχίζεται· από την άλλη όμως, οι βαθιές διαφωνίες και η γεωπολιτική ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο μετατρέπουν κάθε ουσιαστική πρόοδο σε δύσκολη «εξίσωση». Έτσι, η εικόνα που προκύπτει είναι ενός ζητήματος που παραμένει ανοιχτό, αλλά χωρίς ακόμα τις προϋποθέσεις για πραγματική λύση στο άμεσο μέλλον.